سولفات آهن
روش تولید سولفات آهن
از ترکیب ضایعات آهن واسید سولفوریک رقیق شده وبعد از 10 ساعت واکنش نهایتا مایع سیاه رنگی که ترکیب روغن وکربن موجود در آهن میباشد بوجود میآید که پس از فیلتر کردن وخنک سازی مایع موجود. کریستالهای آهن تولید خواهد شد.این کریستال دارای 7 مولکول آب خواهند بود که پس از سانتریفوژ کردن قابل بسته بندی برای صنایعی همچون کشاورزی ،صنایع روی ونیز تسویه آب وفاضلاب میباشد. درمرحله بعدی وپس از خشک کردن آن که میتوان در افتاب ویا با استفاده از خشک کن های روتاری درایر میباشد 3 مولکول آب خود را از دست داده و تبدیل به پودر سفید رنگ خواهد شد که عمده مصرف آن برای صنایع مکملهای دام و طیور و نیز کشاورزی میباشد. نوع سوم آن که توسط دستگاههای اسپری درایر تولید میگردد قبل از اینکه کریستال تشکیل گردد مایه را حرارت میدهند تا اب موجود را از آن بگیرند وتبدیل به مونو هیدرات یعنی تک آبه میشود که عمده مصرف آن جهت صادرات به کشورهای اروپایی وهمچنین دام وطیور میباشد
نگهداری:
از انجا که کریستالها ذاتا جاذب والرطوبت هستند در صورتی که رطوبت آنها از محیط بیشتر باشد آنرا پس داده ودر غیر اینصورت آن را جذب مینمایند برای همین نگهداری آنها بسیار سخت ومشکل میباشد وحتما باید در محیط کاملابسته، خشک، دردماي بين 15+تا25+ درجه از آنها نگهداری نمود. به طور کلی بعنوان یک پودر انحلال پذیر می تواند هم بصورت خشک و هم محلول در آب مورد استفاده قرار گیرد. نکات استفاده از کود سولفات آهن به شرح زیر است:
• از استفاده کود سولفات آهن بصورت محلول یا پودر آن در بتن، آجر کاری، سنگ تراشی و سطوح رنگ شده اجتناب کنید.
• عدم استفاده از آن در سطوح غیر چمن
• استفاده بیش از میزان توصیه شده موجب سوختن چمن ها می شود.
• فروش سولفات آهن رطوبت هوا را جذب می کند بنابراین پس از استفاده کیسه آن را کاملا ببندید.
• در جای خشک و خنک و در دمای بین ۱۵ الی ۲۵ درجه نگهداری شود.
• توصیه شده کود سولفات آهن بهمراه کود حیوانی مورد استفاده قرار گیرد.
• استفاده به اشکال محلول پاشی، پودر و چالکود
قیمت سولفات آهن چیست؟
یکی از ریز مغذی مهم و مفید و ضروری کشاورزی
فرمول شیمیایی سولفات آهن کریستال: FeSO4.7H2O با خلوص ۱۸%
فرمول شیمیایی سولفات آهن پودری: FeSO4.H2O با خلوص ۲۰%
وجود آهن (Fe) در ایجاد و نگهداری کلروفیل و تولید کربوهیدراتها حیاتی بوده و فقدان آن در گیاهان، باعث از بین رفتن کلروفیل و در نتیجه زردی برگها و کاهش فتوسنتز می شود.
سولفات آهن و ویژگی های این ریز مغذی کشاورزی:
عوارض ناشی از کمبود این ریز مغذی در اغلب محصولات اکثر مناطق ایران به فراوانی قابل مشاهده است. مصرف زاج سبز بعنوان کود به همراه گوگرد و باکتری تیوباسیلوس باعث بهبود شرایط تغذیه ای گیاهان شده و در طولانی مدت می تواند کمبودآهن را برطرف سازد.
سولفات آهن یا ریز مغذی زاج سبز برای برطرف کردن زردی برگها، افزایش کلروفیل و فتوسنتز گیاه بسیار مؤثر و کارائی مهمی دارد است.
آهن به طور طبیعی در آنزیم گیاهان وجود دارد. حضور آهن برای تولید کلروفیل حیاتی است زیرا کمبود آن باعث زردی برگها می گردد. آنزیم های آهن دار به ویژه سیتوکروم ها در تنفس گیاه نقش مهمی دارند.
لازم به ذکر است که عنصر آهن بصورت فرو (Fe+2) توسط گیاه جذب می شود. با وجود اینکه این عنصر در خاک فراوان است علائم کمبود آن به وفور گزارش شده است. در خاکهای اسیدی و قلیایی این کمبود به علت فقدان آهن محلول بروز می نماید. علاوه بر این، مقدار بیش از حد عناصر دیگری مانند منگنز، فسفر، مس، روی و نیکل در خاک ممکن است منجر به کمبود آهن گردد.
آهن یکی از عناصر حیاتی برای رشد همه گیاهان میباشد و علاوه بر تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه باعث افزایش رشد، گلدهی و باردهی محصول می گردد. درصورت کمبود آهن در سلولهای برگ، کلروفیل به مقدار کافی تولید نمیشود و در نتیجه برگ ها به تدریج رنگ پریده تر به نظر میرسند. در این صورت کل سطح برگ (به جز رگبرگ ها) زرد رنگ میشود. لازم به ذکر است که این علائم ابتدا در برگ های جوان و قسمت های بالای ساقه مشاهده میشود و به تدریج کل گیاه را در بر میگیرد. روش تولید سولفات آهن به این صورت است که از ترکیب و واکنش براده آهن و اسید سولفوریک رقیق طی مراحلی بدست می آید. کود سولفات آهن پودری سبز رنگ و کریستاله می باشد. آهن يكي از عناصر ضروري براي رشد تمامي گياهان است , در صورتت كمبود آن سبزينه (كلروفيل) به مقدار كافي در سلولهاي برگ توليد نمي شود وبرگها رنگ پريده به نظر مي آيند .زردي برگ ناشي از آهك, شكل خاصي از كمبود آهن درگياه استكه بخش وسعيي از كشور ما را فرا گرفته است. براي رفع كمبود آهن, در كنار مصرف متعادل كودهاي شيميايي, كشت ارقام مقاوم به كمبود , افزايش مواد آلي وگوگرد , مصرف سولفات آهن توصيه مي شود . در درختان ميوه بهتر است در سايه انداز درخت 2 تا 4چاله به عمق 40سانتيمتر حفر وكود فروش سولفات آهن را به همراه مواد آلي و گوگرد در چاله قرار داد . در زراعت هاي مختلف مصرف سولفاتت آهن به صورت نواري توصيه مي شود .
مواد و ميزان مصرف خاكي :
ـ نهالهاي جوان :60 تا200 گرم براي هر درخت .
ـ درختان غير مثمر: 200 تا400گرم براي هر درخت.
ـدرختان در هر مرحله بار دهي :200 تا800گرم براي هر درخت .
ـ نباتات زراعي :100تا150كيلو گرم در هر هكتار به صورت نواري.
ـ انگور: 50تا150كيلوگرم براي هر تاك .
چگونگی استفاده از ریز مغذی سولفات آهن در کشاورزی:
در زمین های کشاورزی، ریز مغذی زاج سبز از طریق جایگذاری (چالکود ) در عمق خاک و محلول پاشی قابل استفاده است. علاوه بر این، در خاکهای سبک این ریز مغذی به هنگام آبیاری نیز می تواند مورد استفاده قرارگیرد. نوع دیگر سولفات آهن سه ظرفیتی (فریک سولفات) با فرمول شیمیایی Fe2(SO4)3 و به رنگ زرد تا قهوه ای تولید می شود و معمولا مقدار کمتری ازآن در بازار یافت می شود وعمدتا جهت تسویه آب وفاضلاب وهمچنبن بعنوان رنگ دانه از آن استفاده میشود. قیمت سولفات آهن از پر مصرف ترین مواد شیمیایی می باشد. کشور های آلمان و انگلیس درر اروپا و هند و چین در آسیا از عمده ترین تولید کنندگان جهانی این ماده می باشند. البته روش تولید گشورهای پیشرفته با جهان سوم متفاوت بوده بطوری که آنها از پساب کارخانه جات بزرگگ فولاد سازی تولید وتغلیظ میگردد مثلا در چین ازفراوری مواد معدنی مثل اکسید تیتان استفاده میشود. ایران نیز بدلیل نیاز فراوان به سولفات های آهن دارای واحد های تولیدی زیادی در استان های زنجان، اصفهان، قم، تهران و کرمان می باشد، علاوه بر مصارف داخلی، بخشی از محصول تولیدی در کارخانجات ایرانی به کشور های همسایه از جمله عراق، ترکیه، ارمنستان، پاکستان و تاجیکستان صادر می شود.
فرمول شیمیایی سولفات آهن : Fe2(SO4)3
سولفات آهن کریستال خلوص %۱۸
سولفات آهن پودری خلوص %۲۰
سولفات آهن ۳ ظرفیتی %۳۱
نام های دیگر : زاج سبز
بسته بندی سولفات آهن: کیسه ۲۵ کیلو گرمی، پالت یک تنی
زاج سبز- ریز مغذی
زاج سبز یا ویتامین خاک و گیاه
نکته :
استفاده از این ماده به صورت یک تا دو سال در میان، از کمبود این عنصر حیاتی جلوگیری می نماید و مصرف بیش از اندازه آن توصیه نمی گردد. لازم به ذکر است که مصرف این ریز مغذی به همراه کود حیوانی خصوصاً در محدوده ریشه باعث افزایش کارآیی آن می شود.
انسان و سولفات آهن :
تخم مرغ وشيرمانع جذب آهن مي شوند نوشيدني هاي كافئين دار مانند چاي وقهوه اگر همراه غذا با يك ساعت بعد از آن مصرف شوند از جذب آهن غذا جلوگيري مي كند . بنابراين تا 2 ساعت بعد ازخوردن قرص آهن نبايد از نوشيدني هاي كافئين دار استفاده كرد. تجويز مكمل هاي كلسيم وآهن با غذا مي تواند جذب آنها را تا يك سوم كاهش دهد. بطور كلي نمكهاي آهن بخوبي از راه خوراكي جذب نمي شوند تنها حدود 15%-5 آهن غذاهاي هضم شده جذب مي گردد در فقر آهن توسط بدن افزايش مي يابد تا جبران كمبود آهن بدن را بنمايد تجويز همزمان با غذا جذب آهن را كاهش مي دهد فرآورده هاي خوراكي آهن هنگامي كه با شكم خالي خورده شوند(براي مثال بين وعده ي غذا)بهتر جذب مي شوند با اين حال براي به حداقل رساندن ناراحتي گوارشي ممكن است تجويز دارو يا بلافاصله پس از غذا ضرورت يابد. بنابر این کارگران کارگاههای سولفات آهن مرتبا باید به همراه کارکردن شیر وچایی میل کرده وهر سه ماه یک بار ازمایش میزان آهن موجود در بدن را انجام دهند که دچار بیماریهای خواص ناشی از زیادی آهن در بدن نشوند از جمله عوارض ناشی از آهن میتوان به موارد زیر اشاره نمود.
تهوع، استفراغ، اسهال، حساسیت نسبت به دارو، سوزش و درد معده، تغییر رنگ دندان (در مصرف خوراکی) و آبسه محل تزریق
احتیاط:
به هنگام گل دهی و اوایل دوره شکل گیری میوه نباید زاج سبز را محلول پاشی نمود.
کاربرد :
تولید انواع کود کشاورزی
تولید ریز مغذی های ترکیبی دربرای زمین و باغات کشاورزی
این ریز مغذی به دو صورت زاج سبز آبدار با هیجده درصد آهن و زاج سبز خشک با بیست درصد آهن کاملاً محلول در آب تولید و به صورت کریستاله و پودری را عرضه می نمائیم.
بسته بندی : کود سولفات آهن بصورت پودری، خشک و کریستال نم دار و در کیسه های ۲۵ کیلوگرمی عرضه می نماید.
توصیه: استفاده از هر نوع کود برای اصلاح و تقویت خاک زمین زارعی و باغات را بر اساس نتیجه آزمون خاک و صرفاٌ با نظر کارشناسان مجرب و مهندسین سازمان جهاد و کشاورزی منطقه خود انجام دهید.
برای درخواست خرید سولفات آهن ، از طریق لینک ثبت بالای صفحه اقدام فرمائید.
سولفات آهن دو ظرفیتی (فرو سولفات) ترکیبی است با فرمول شیمیایی FeSO4.7H2O که بسته به pH می تواند به صورت کریستال های آبی یا سبز رنگ تولید گردد. در حالت عادی هفت مولکول آب در ترکیب سولفات آهن موجود می باشند و در صورت خشک شدن می تواند شش مولکول آب را از دست داده و تبدیل به پودر سفید رنگ تک آبه (منو هیدرات) شود. سولفات آهن جزء مواد اولیه ی تولید کود شیمایی می باشد. مقدار مصرف سولفات آهن در غلات و درختان میوه بسته به نوع محصول و نوع خاک متفاوت می باشد. برای مثال برای درختان پسته که در مناطق شوره زار می باشند بیشترین مقدار را دارا می باشد.
فرمول شیمیایی : FeSO 4 ·7H2O
جرم مولکولی : 278
دانسیته : 1.85g/cm3
حلاليت (Solubility in 20c) : 600g/l
اسيديته (pH(5%Solution : 3-4
سولفات آهن جهت کشاورزی :
آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد همه گیاهان میباشد که باعث تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه و افزایش رشد و گلدهی و باردهی محصول می شود و درصورت کمبود آن کلروفیل به مقدار کافی در سلولهای برگ ایجاد نمیشود و برگها رنگ پریده به نظر میآیند. البته بجز رگبرگها، کل سطح برگ زرد رنگ میشود وابتدا این علائم در برگهای جوان وقسمت بالای ساقه مشاهده میشود و به تدریج کل گیاه را در بر میگیرد.مهمترین دلیل کمبود آهن زیادی بی کربنات در خاک میباشد. اغلب خاکهای ایران، مقدار قابل توجهی آهک دارند که ریشه گیاه با ایجاد شرایط ویژه ای در اطراف خود از قلیائیت خاک می کاهد و آهن مورد نیاز خود را تامین میکند. آبیاری سنگین و هر عاملی که تهویه خاک را کاهش بدهد موجب افزایش غلظت دی اکسید کربن در خاک میشود و در نتیجه از جذب آهن کاسته خواهد شد. واما اینکه چطور وچگونه ان را به گیاهان بدهیم.
موارد و میزان مصرف کودهای آهن
الف- مصرف خاکی: در مصرف خاکی می توان مقدار 500 تا 1000 گرم فروش سولفات آهن را مخلوط با مواد آلی و در چالکود برای هر درخت بارور در نظر گرفت. برای باغهای پر تراکم و درختان کمتر از 100 سال، نصف مقادیر فوق مناسب می باشد.
ب- مصرف محلول پاشی: برای رفع کلروز ناشی از آهک فعال در خاک، محلول پاشی قیمت سولفات آهن به تعداد دو یا چند بار در طول فصل رشد توصیه می گردد. در درختان میوه اولین محلول پاشی چهار هفته پس از گلدهی و دومین محلول پاشی سه هفته پس از اولین محلول پاشی صورت می گیرد. محلول پاشی سولفات آهن با مقدار پنج در هزار برای رفع کمبود مؤثر است.
موارد مصرف و کاربرد سولفات آهن :
از کودسولفات آهن جهت از بین بردن فقر آهن خاک در کشاورزی استفاده می شود.
به عنوان ریز مغذی کشاورزی : عوارض ناشی از كمبود سولفات آهن در محصولات اكثر مناطق ایران به فراوانی قابل مشاهده است. مصرف سولفات آهن به عنوان کود به همراه گوگرد و باكتری تیوباسیلوس باعث بهبود شرایط تغذیه ای گیاهان شده و در مدت طولانی می تواند کمبود آهن را برطرف سازد. سولفات آهن برای برطرف كردن زردی برگها، افزایش كلروفیل و فتوسنتز گیاه بسیار مؤثر و کارائی مهمیدارد. آهن به طور طبیعی در آنزيم گياهان وجود دارد. حضور آهن برای تولید كلروفيل حیاتی است زيرا كمبود آن باعث زردی برگ ها می شود. آنزيم های آهن دار به ويژه سيتوكروم ها در تنفس گياه نقش مهمی دارند.
لازم به ذکر است که عنصر آهن بصورت فرو (Fe+2) توسط گياه جذب می شود. با وجود اينكه اين عنصر در خاك فراوان است علائم كمبود آن به وفور دیده شده است. در خاك های اسيدی و قليايی اين كمبود به علت فقدان آهن محلول بروز می نماید. علاوه بر این، مقدار بيش از حد عناصر دیگری مانند منگنز، فسفر، مس، روی و نيكل در خاك ممکن است منجر به کمبود آهن گردد.
آهن یکی از عناصر حیاتی برای رشد همه گیاهان میباشد و علاوه بر تشکیل کلروفیل و بالا بردن سبزینگی گیاه باعث افزایش رشد، گلدهی و باردهی محصول می گردد. درصورت کمبود آهن در سلول های برگ، کلروفیل به مقدار کافی تولید نمیشود و در نتیجه برگ ها به تدریج رنگ پریده تر به نظر میرسند. در این صورت کل سطح برگ زرد رنگ میشود. لازم به ذکر است که این علائم ابتدا در برگ های جوان و قسمت های بالای ساقه مشاهده میشود و به تدریج کل گیاه را در بر میگیرد.
در زمین های کشاورزی و باغات.
برای تولید انواع کود شیمیایی به عنوان ماده اولیه استفاده می شود.
در تولید رنگدانه های آهن به عنوان ماده اولیه استفاده می شود.
برای ساخت پیگمنت های اکسید آهن استفاده می شود.
صنایع استخراج روی جهت رسوب دهی با هالوژن هایی نظیر کلر و فلوئور
استفاده به عنوان کاتالیزور
صنایع دباغی و چرم سازی
صنایع نساجی
صنایع تصفیه آب جهت اصلاح و بهبود آب و فاضلاب
صنایع ریختگری چدن
به عنوان ماده افزودنی به مواد غذایی و مکمل غذایی.
در عکاسی مورد استفاده قرار می گیرد.
زمان وطريقه مصرف خاكي:
ـ درختان : در زمستان در نيمه خارجي سايه انداز درخت به همراه كود دامي وگوگرد با خاك مخلوط شود .
ـ نباتات زراعي : هنگام تهيه بستر بذر با ساير كود هاي اصلي زير خاك شود .
مصرف به صورت محلول پاشي :
ـ در درختان ميوه : 3 تا 5 در هزار .
ـ در محصولات زراعي: 3 تا 4 در هزار.
کاربرد کود سولفات آهن بسیار وسیع است.
• کود سولفات آهن برای خاک و شاخ و برگ درختان بسیار مفید و ضروری است.
• جهت اصلاح کمبود آهن چمن زار ها و باغ ها.
• موجب تقویت رنگ سبز گیاهان و چمن ها می شود.
• کود ایده آل برای اصلاح کمبود آهن بسیاری از گیاهان است.
• بسرعت و بسادگی خزه و شبدر چمن را کنترل می کند.
کاربرد ها و موارد مصرف سولفات آهن
در صنایع کشاورزی جهت تامین آهن خاک های با فقر آهن از کود سولفات آهن استفاده می شود.
درصنایع تولید کود های کشاورزی به عنوان مواد اولیه جهت سایر کود های کشاورزی، کود کامل، ماکرو و میکرو
در صنایع تولید رنگ بعنوان رنگدانه های آهن
در صنایع استخراج روی جهت رسوب دهی با هالوژن هایی نظیر کلر و فلوئور
در صنایع خوراک دام وطیور بعنوان ویتامین آهن
در صنایع شیمیایی بعنوان کاتالیزور
درصنایع دباغی و چرم سازی
درصنایع نساجی
در صنایع تصفیه ی آب
ریختگری چدن و …
مزایای کود فروش سولفات آهن
کود سولفات آهن نقش مهمی در سبزینگی گیاهان دارد. بهتر است در ابتدا با اندازه گیری PH از کمبود آهن خاک مطمئن شوید. خاک هایی که PH بالا و محتوای قلیایی دارند، جذب آهن و دیگر مواد مغذی خاک را برای گیاهان مشکل می کنند. کمبود آهن در خاک های قلیایی اتفاق می افتد. خاک های مناطق بایر نزدیک بیابان و همچنین ارتفاعات کم از این دسته هستند. بهترین راه برای جلوگیری از کمبود آهن در گیاهان انتخاب گیاهانی است که در خاک های قلیایی خوب رشد می کنند. گیاهان بومی هر منطقه قابلیت تطبیق پذیری بیشتری به شرایط قلیایی آن منطقه در طول زمان دارند از مزایای کود قیمت سولفات آهن این است که صورت عدم بومی بودن گیاهان می توانید با استفاده از این کود آهن مورد نیاز آن ها را تامین و درمان کنید.
کود سولفات آهن در کشاورزی
کود سولفات آهن در کشاورزی برای درمان کمبود آهن مورد استفاده قرار می گیرد. شاید سریع ترین راه درمان، اسپری محلول سولفات آهن یا سولفات آمونیوم آهنی در سراسر منطقه و محدوده مورد نظر باشد. آهن به راحتی در دسترس گیاهان قرار می گیرد. آهن کلاته معمولا بهتر کار می کند زیرا به آهن اجازه باقی ماندن در حالت قابل استفاده تری برای گیاهان در مدت زمان بیشتری را می دهد.
کود سولفات آهن در باغ های وسیع و مناطق چمنی بهتر جواب می دهد. استفاده از محلول آن کاربردی بوده اما هزینه بر خواهد بود. جهت اصلاح کمبود آهن از درمان ارگانیک یا آلی نیز استفاده می شود که برای باغ های کوچکتر می توان از مواد آلی برای کاهش PH خاک استفاده نمود. کود های گیاهی ارگانیک، سولفات آلومینیوم، عناصر سولفور و سولفات آهن موجب بهبود آهن خاک می شوند. از آنجا که علت خاک قلیایی به علت کمبود آب است، افزودن لایه ای از تراشه های چوب می تواند به حفظ رطوبت خاک و جذب مواد مغذی کمک کند.
سولفات آهن ماده ای بلورین و به رنگ سبز می باشد که حاوی ۱۸ تا ۲۲ درصد آهن است . آهن از ضروری ترین عناصر برای رشد همه گیاهان می باشد، چرا که موجب تشکیل کلروفیل و بالابردن سبزینگی گیاه و در نتیجه افزایش رشد و بازدهی محصول می شود . رنگ پریدگی برگ ها به علت کمبود آهن و عدم تشکیل کلروفیل به مقدار کافی ست .
اغلب خاک های ایران مقدار قابل توجهی آهک دارند و مهم ترین دلیل کمبود آهن در خاک ، ازیاد آهک در آن است. آبیاری سنگین نیز موجب کاهش جذب آهن می شود.
کاربرد سولفات آهن در کشاورزی :
• تامین آهن خاک و جلوگیری از رنگ پریدگی برگ
• ماده اولیه برای تهیه کودهای ماکرو و میکرو
• در صنایع خوراک دام وطیور بعنوان ویتامین آهن
نحوه کود دهی :
در کود دهی به روش چالکود مقدار ۵۰۰ الی ۱۰۰۰ گرم سولفات آهن را می توان در ترکیب با مواد آلی برای هر درخت به فاصله ۵۰ سانتی متر از تنه درخت در نظر گرفت .
روش دیگر کوددهی سولفات آهن محلول پاشی ست که بهتر است در طول فصل رشد گیاه دو یا چند بار صورت بگیرد تا کلروز ناشی از آهک فعال در خاک از بین برود. اما در درخت های میوه اولین محلول پاشی یک ماه پس از گلدهی و دومین محلول پاشی سه هفته پس از اولین محلول پاشی صورت می گیرد .
آزمایشی که در فاصله سالهاي 1391 تا 1392 در یک باغ هلو در منطقه شهریار انجام شد، این شبهه را برطرف نمود.در این آزمایش کارآیی روش تزریق سولفات آهن - مواد آلی به تنهایی و یا به همراه اسید سولفوریک، در مقایسه با کلات آهن ارزیابی شد. اندازه گیري شدت سبزي برگ با استفاده از کلروفیل متر نشان داد که تزریق سولفات آهن - مواد آلی به همراه اسید سولفوریک، به اندازه کلات آهن در شرایط باغ آزمایشی موثر بوده است. غلظت منگنز در برگ، در تیمار "کلات آهن" کاهش شدیدي نشان داد در حالی که در تیمار تزریق اینگونه نبود. کاهش غلظت منگنز در برگ پس از مصرف کلات آهن پدیدهاي شناخته شده در علم تغذیه گیاه است که خوشبختانه این ویژگی منفی در روش تزریق سولفات آهن دیده نمی شو د. شدت سبزي برگ در اوایل سال دوم، همزمان با اوج زردي برگ و براي ارزیابی اثربخشی تیمارهاي سال گذشته نی ز اندازه گیري شد، که بیانگر تدوام اثربخشی تیمارهاي تزریق بود. از طرف دیگر زردي برگها در تیمار کلات آهن مشهود و بیانگر کوتاه مدت بودن اثربخشی این کود بود. اطلاعات موجود نشان میدهد که براي مقابله با زردي برگ در بسیاري از باغهاي میوه، روش تزریق سولفات آهن با کود آلی و اسید سولفوریک، جایگزین مناسب و ارزانی براي کلات آهن می باشد. واژه هاي کلیدي: کلروز، فروش سولفات آهن ، تزریق در خاك، کمبود آهن ، درخت هلو، اسید سولفور. 1 - آدرس نویسندهه مسئول: موسسه تحقیقات خاك و آب 152 / تزریق سولفات آهن در خاك، راهکاري ارزان براي درمان کمبود آهن درختان میوه مقدمه مقدار کل آهن در خاك ها، بین 1 تا 20 درصد وزنی متغیر میی باشد (میانگین چهار درصد ). بنابراین در مقایسه با سایر عناصر غذایی ضروري، مقدار این عنصر در خاك بسیار زیاد است. هر چند گیاهان در هر هکتار تنها بین 5 تا 10 کیلوگرم آهن در سال جذب می کنند، با این وجود در بسیاري مواقع ، رشد طبیعی آنها از تغذیه نامناسب آهن صدمه می بیند . این حالت به ویژه در خاکهاي آهکی ، صادق می باشد. خاكهاي آهکی (خاکهایی که در آن کربنات کلسیم آزاد وجود دارد) یک سوم از 2005 ) و در کشور ما ، اراضی جهان را در برگرفتهاند(فائو 1 نیز به زحمت میتوان خاکی یافت که آهکی نباشد. کم ی آهن قابل استفاده براي گیاهان در این گونه خاك ها ، معمولاً مرتبط با حلالیت کم ترکیبات آهن دار در شرایط بازي و اکسایشی میباشد. البته خاکهایی که از نظر پیاچ 2 و پتانسیل اکسایش 3 و کاهش 4 مشابه باشند، لزوماً مقدار یکسانی آهن در اختیار گیاه قرار نمی دهند. این امر ناشی از تفاوت در ویژگیهاي کانی شناسی وبلورشناسی ترکیبات 1991 ). علاوه بر این ، آهن دار خاك می باشد (لیندسی 5 توانایی ریشههاي گیاهان نیز در جذب آهن از خاك متفاوت می باشد. مجموعه این عوامل باعث میشود تا در برخی شرایط شاهد کمبود آهن و زردي برگ در گیاهان کشت شده باشیم. آهن دو ظرفیتی، شکل غالب آهن در بیشتر کانیهاي اولیه خاك است. به دنبال انحلال کانیهاي اولیه در فرآیند هوادیدگی، آهن دو ظرفیتی آزاد می شود. در صورت وجود اکسیژن فراوان در محیط، که خود ناشی از وجود تهویه در خاك می باشد، آهن دو ظرفیتی به آهن سه ظرفیتی تبدیل شده و در نهایت رسوبات انواع اکسیدهاي آهن سه ظرفیتی شکل می گیرد . اکسیدها ، هیدروکسیدها و اکسیهیدروکسیدهاي آهن متنوعی در 1 - FAO 2- pH 3 - Oxidation 4 - Reduction 5 - lindsay خاکها وجود دارند . از جمله مهمترین آنه ا، گوئتایت 6 ،(-Fe2O3 ) هماتایت 7 ،(- FeOOH) – ) و مگهمایت 9 (-FeOOH ) لپیدوکروسایت 8 را می توان نام برد. در خاکهاي تهویهدار مناطق (Fe3O4 خشک و نیمهخشک ، گوئتایت و هماتایت فراوانترین اشکال می باشند. حلالیت این ترکیبات و همچنین ترکیبات دیگري که از آنها با عنوان کلی "آهن خاك 10 "یاد می شود، به قدري کم است که در پی اچ حاکم بر خاکهاي آهکی، تمامی انواع گیاهان، قادر به جذب مقدار کافی از آهن نیستند و برخی به وضوح علایم کمبود آهن را نشان .( می دهند (لیندسی، 1991 کمبود آهن، در باغهاي مناطق مختلفی از جهان، از جمله اسپانیا، یونان، فرانسه، ایتالیا، ایالات متحده، ترکیه، آرژانتین، هندوستان و ایران گزارش شده- است.درختان کیوي، هلو، گلابی، مرکبات، گیلاس و انگور، حساسیت بیشتري به این عارضه دارند (رامبولا و 2006 ). البته مقاومت ارقام یک نوع درخت ، تاگلیاوینی 11 میوه نیز نسبت به کمبود آهن، متفاوت میباشد . درختان میوه دچار کمبود آهن، با شدت بیشتري دچار سال آوري شده و در کل حساسیت بیشتري به آفات و بیماري هاي گیاهی دارند. همچنین کاهش عملکرد و کیفیت میوه، از ویژگی هاي بارز چنین درختانی می باشد . زردي بین رگبرگی در برگهاي انتهایی شاخه، آشکارترین علامت کمبود آهن در درختان میباشد. قبل از عرضه کلات هاي آهن در بازار، استفاده از کود سولفات آهن در باغهاي دچار کمبود مرسوم بود . مصرف این کود معدنی آهندار به صورت اختلاط با خاك سطحی، محلول پاشی و یا تزریق در تنه درختان، از نخستین راههاي مقابله با کمبود آهن به شمار می رفت . مصرف کود سولفات آهن، اثربخشی قاطعی نداشت . به 6 - Goethite 7 - Hematite 8 - Lepidocrocite 9 - Maghemite 10 - Soil Iron 11 - Rambola and Tagliavini 153 / 1393 / نشریه مدیریت اراضی/جلد 2/ شماره 2 همین علت زمینه براي ساخت و ترویج کلات هاي آهن فراهم شد. هم اکنون قیمت یک کیلوگرم سولفات آهن در حدود هشت هزار ریال و قیمت یک کیلوگرم کلات آهن مناسب براي مصرف خاکی در حدود ششصد هزار ریال میباشد. اگر بهطور متوسط 100 گرم کلات آهن براي رفع کمبود آهن در طول یک سال براي یک درخت بالغ نیاز باشد (مقدار متوسط از 50 تا 150 گرم)، هزینه مصرف این کود براي هر درخت شصت هزار ریال خواهد بود. در صورتی که سولفات آهن به طریق موثري در خاك مصرف شود، در حدود یک کیلوگرم براي یک درخت نیاز می باشد (هشت هزار ریال). البته بر خلاف کلات آهن که حداکثر یک سال دوام دارد، ممکن است اثرات سولفاتآهن بیش از یک سال هم برقرار باشد . از طرف دیگر کلاتها حلالیت ب الایی داشته و مخاطرات زیست محیطی خاص خود (مانند سایر کودهاي با حلالیت بالا ) را به همراه دارند. هر چند حلالیت سولفات آهن در آب کم نیست، ولی پس از قرار گرفتن محلول آن در میان ذرات خاك به سرعت رسوب میکند. این مطلب در آزمایشهاي 1982 ) به خوبی آشکار میباشد. ایشان ) نورول و لیندسی 1 در آزمایشی به یک خاك آهکی ، محلول کلرید آهن (ترکیب معدنی آهن دار که واکنش آهن آن در خاك، مشابه قیمت سولفات آهن میباشد ) افزوده و فعالیت یونهاي Fe3+ محلولل خاك را در فواصل زمانی معین OH- و اندازهگیري کردند. نتایج نشان داد که حاصل ضرب حلالیت یون- هاي فوق به تدریج کاهش یافته و در نهایت پس از 30 39 - (حلالیت ترکیبات / روز، مقدارر لگاریتمی آن به 3 آهندار موجود در خاك) تقلیل یافت . به همین علت مصرف خاکی سولفات آهن همواره اثر بخش نیست. البته مصرف مقادیر فراوان از سولفات آهن (مثلا بیش از یک تن درر هکتار)، همراه با مقادیر زیادي موادآلی (مثلا بیش از 15 تن در هکتار)، اثرات مثبتی میتواند داشته باشد، 1 - Norvel and Lindsay ولی معمولا اقتصادي نیست. در صورتی که بخواهیم با افزودنن مقادیر کمتري از سولفات آهن و مواد آلی نتایج خوبی به دست آید، گاهی جایگذاري موضعی موثر می باشد. در این حالت سولفات آهن و موادآلی به صورت نواري و یا نقطه اي در خاك (در مجاورت و یا مسیر توسعه ریشه درخت) قرار میگیرد. در جایگذاري موضعی از شدت واکنشهاي شیمیایی آهن با ذرات خاك (که منجر به غیر قابل جذب شدن آن براي گیاه می شود )، کاسته میشود . نقش مواد آلی در این حال ت تشکیل ترکیبات پیچیده با آهن و جلوگیري از رسوب آن می .( باشد (سمر و همکاران، 1390 ویژگی دیگر ترکیبات معدنی آهن دار، بی تحرکی آنها در ستون خاك میباشد. به عبارت دیگر، در صورت افزودن محلول این مواد در سطح خاك، آهن به همراه آب نافذ، به اعماق خاك منتقل نمیشو د. بنابراین حتی کاتیونهاي آهنی که از اکسید شدن و رسوب مصون ماندهاند، به محل فعالیت ریشه هاي درختان منتقل نمی شوند. بنابراین در عمل بایستی ترکیبات معدنی آهندار، به گونهاي در مجاورت ریشهها قرار گیرند. اثرات مفید مادهآلی بر فراهمی 2 آهن، توسط 2006 ) اثر ) محققان گزارش شدهاست.
دستورالعمل استفاده از کود سولفات آهن
تعیین اندازه مصرفکود سولفات آهن با توجه به نوع محصولات و جنس خاک صورت می گیرد. اما در حالت کلی دستورالعمل استفاده از کود سولفات آهن این است که می توان به اندازه ۵۰ گرم از آن را با ۹ لیتر آب حل کرده و محلول بدست آمده را برای ۱۰ متر مربع مورد استفاده قرار داد.
نکته : در صورتی که این محصول به طور تصادفی قورت داده شود، فورا به پزشک مراجعه کنید.
سولفات آهن 2 از حل نمودن براده آهن در اسید سولفوریک رقیق شده و یا اکسیداسیون سولفید آهن مرطوب در مجاورت هوا تولید می شود. همچنین به عنوان محصول جانبی در واحد های اسید شویی فولاد و همچنین در فرآیند تولید اکسید تیتانیوم تولید می شود. این محصول از جریان مایع واحدهای اسید شویی به صورت تقریبا خالص بدست می آید. خلوص سولفات آهن 2 بدست آمده از فرایند تولید اکسید تیتانیوم، وابسته به نوع سنگ معدن مربوطه دارد.
سولفات آهن 3 از تصفیه سولفات آهن 2 در مجاورت اسید سولفوریک تغلیظ شده و یا تبخیر مخلوط اکسید آهن 3 و اسید سولفوریک تولید می شود. فرآیند تولید سولفات آهن 3 به این صورت است که در مرحله اول سولفات آهن 2 و اسید سولفوریک از مخزن ذخیره به داخل راکتور هدایت می شوند. بخار تولید شده توسط بویلر برای افزایش درجه حرارت عملیاتی راکتور استفاده می شود. محصولات تولید شده در راکتور به داخل مخزن ته نشینانتقال داده می شوند. در این مرحله اکثر نا خالصی ها در پایین محفظه جمع شده و سپس جمع آوری می شود. محلول بالای تانک ته نشینی برای عبور از یک فیلتر پرس چوبی و جدا کردن تمامی مواد نا محلول باقی مانده و داخل آن ، پمپ می شود. جریان فیلتر شده وارد تبخیر کننده می شود. در این مرحله محلول آبی سولفات آهن3 تا غلظت مناسب برای کریستالیزور تغلیظ می گردد. محلول تغلیظ شده در نهایت وارد کریستالیزور شده و به شکل محصول نهایی در می آید. بعد از این مرحله محصول بسته بندی و به انبار انتقال داده می شود.
عزیزي و گلیسر 3 مفید کاربرد ترکیبی از برگهاي ممرز، شلتوك برنج و زغال چوب به همراه قیمت سولفات آهن بر رفع زردي برگی آهکی ،( ذرت را گزارش نمودند. هورش 4 و همکاران ( 1991 درگلدانهایی که نهال مرکبات کشت شدهبود، مقدار کمی از خاك آهکی را خارج کرده و درجاي آن یک نوع خاك پیت به همراه سولفات آهن اضافه کردند. با این روش زرد برگی آهکی نهال هاا اصلاح شد . جایگذاري موضعی سولفات آهن و موادآلی در عمق خاك یک باغ سیب (با عنوان روش چالکود)، نیز موثر گزارش گردیدهاست (سمر و همکاران، 2001 ). در این آزمایش نسبت وزنیی ماده آلی به سولفات آهن در حدود 20 به یک بود. 2 -Availability 3 - Azizi and Glaser 4 - Horesh 154 / تزریق سولفات آهن در خاك، راهکاري ارزان براي درمان کمبود آهن درختان میوه روشش چالکود به نیروي کارگري و مقدار زیادي موادآلی نیاز دارد. در سالهاي اخیر دستمزدها و قیمت مواد آلی افزایش یافته و به همین علت تا حدي مقبولیت روش چالکود کاهش یافتهاست. اخیرا ماشینهاي پیشرفتهاي براي تزریق هیدروژلها در عمق خاك، وارد کشور شدهاست. با اینگونه دستگاهها امکان تزریق کود و موادآلی نیز وجود داشته و در صورت استفاده از آن، هزینههاي کارگري براي جایگذاري کود کاهش مییابد. در صورتی که فروش سولفات آهن جایگذاري شده با دستگاه تزریق که با مقدار کمتري از موادآلی همراه است، همانند روش چالکود اثربخشی داشته باشد،، راهکار جدیدي براي مقابله با کمبود آهن در اختیار باغداران قرار میگیرد. محققان چندي از روش تزریق براي رفع کمبود 2003 ) و ) آهن استفاده کرده اند . رومبولا و همکاران 1 2011 ) براي رفعع کمبود آهن درختان ) اماري و حتار 2 کیوي و لیمو، سوسپانسیون حاوي فسفات آهن ویویآنایت 3) را در خاك نزدیک :(Fe3(PO4)2.8H2O)) ریشه، تزریق نمودند. نتایج مثبتی (با درجات اثر بخشی متفاوت) در این آزمایشها حاصل گردید . همچنین 2013 ) با روش مشابهی سولفات ) کاناسوراس و همکاران 4 آهن و سیدریت را در خاك باغهاي داراي چهار رقم متفاوت درخت زیتون تزریق نمودند . تزریق این دو ترکیب آهندار معدنی فقط بر روي دو رقم از چهار رقم اثرات مثبت نشان داد. بنابراین بایستی به خاطر داشت که اثر بخشی روش تزریق نیز همیشه قاطع نیست و به عوامل محیطی و مدیریتی (مقدار آهک، شوري، موادآلی، رطوبت، دما و تهویه خاك) و همچنین ویژگیهاي وراثتی .( گیاه وابسته میباشد (سمر و همکاران، 1390 براي افزایش اثر بخشی سولفات آهن و مواد آلی تزریقی، افزودن اسید نیز با استفاده از دستگاه تزریق امکانپذیر میباشد. بر اساس یافته ه اي علمی موجود، کاهش پی اچ کود تزریقی می تواند اثر خوبی بر افزایش 1 - Rombola et. al 2 - Ammari and Hattar 3 - Vivianite 4 - Canasveras et al حلالیت آهن داشته باشد (هاولین 5 و همکاران، 2005 ).البته این افزایش چندان پایدار نبوده و در واکنش با آهک خاك، در مدت زمان نسبتا کوتاهی از میان میرود. با اینحال در همان زمان کوتاه نیز ممکن است باعث افزایش جذب آهن شده و بسته به شرایط در مداواي 1994 ) معتقد است ) ، کمبود آهن موثر واقع شود . المو 6 در صورتی که اسید سولفوریک غلیظ، ابتدا با مواد آلی واکنش داده شود، باعث متلاشی شدن آن به ابعاد کلوئیدي شده و اثربخشی بهتري خواهد داشت. باغهاي هلو در منطقه ش هریار به درجات متفاوتی از کمبود آهن متاثر میباشند. سولفات آهن از پر مصرف ترین مواد شیمیایی می باشد. کشور های آلمان و انگلیس در اروپا و هند و چین در آسیا از عمده ترین تولید کنندگان جهانی این ماده می باشند. ایران نیز بدلیل نیاز فراوان به سولفات آهن دارای واحد های تولیدی زیادی در استان های زنجان، اصفهان، قم، تهران و کرمان می باشد، علاوه بر مصارف داخلی، بخشی از محصول تولیدی در کارخانجات ایرانی به کشور های همسایه از جمله عراق، ترکیه، ارمنستان، پاکستان و تاجیکستان صادر می شود. این مشکل به ویژه در باغهایی که به روش سطحی آبیاري میشوند دیده می شود. به طورکلی درختان هلو از حساسترین درختان میوه به کمبود آهن بوده و در بسیاري از باغهاي این میوه مصرف کلات آهن رایج میباشد. در این پژوهش از روش تزریق سولفات آهن به همراه موادآلی، با و یا بدون اسید سولفوریک، استفاده و تاثیر آن بر رفع زردي برگ درختان بررسی و با کود "کلات آهن با بنیان ئیدي دي اچ اي" 7 مقایسه گردیده است.